Raport przedstawia problematykę długu publicznego, czynniki jego wzrostu i stabilności, zagrożenia wynikające z nadmiernego poziomu deficytu i długu oraz konsekwencje utraty kontroli nad jego dynamiką.
Jest to doroczna aktualizacja raportów z lat 2021–2025 o tym samym tytule, uwzględniająca zmiany na rynku finansowym w latach 2025–2026, zagrożenia związane z unijną procedurą nadmiernego deficytu, błyskawicznym przyrostem długu publicznego (nominalnie i w relacji do PKB), wysokimi kosztami obsługi długu, niekorzystnymi zmianami ratingu oraz przekraczaniem kolejnych progów ostrożnościowych.
Polski deficyt w fiskalnym punkcie zwrotnym
Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce sięgnął w 2025 r. 7,3 proc. PKB – kolejny raz powyżej prognoz i wyżej niż w szczytowym momencie pandemii COVID-19. W ciągu ostatnich 30 lat wyższy był tylko raz: w 2010 r. wyniósł 7,4 proc. PKB, gdy Polska zmagała się ze skutkami największego kryzysu finansowego XXI wieku oraz kryzysu zadłużeniowego w strefie euro. Mimo objęcia Polski unijną procedurą nadmiernego deficytu dwa lata temu, deficyt nie spada.
Jak wskazują autorzy raportu:
„Raport próbuje przedstawić rzetelną diagnozę polskiego deficytu i długu w fiskalnym punkcie zwrotnym, wskazując przede wszystkim na konieczność zaprojektowania wiarygodnej ścieżki powrotu do równowagi w finansach publicznych, która jest niezbędna dla zagwarantowania bezpieczeństwa zarówno społecznego, militarnego, jak i finansowego kraju. Tylko dobrze zaplanowana i wiarygodna naprawa budżetu pozwoli polskim obywatelom zachować kontrolę nad tempem reform, które nie spowoduje widocznych szkód dla tempa rozwoju gospodarczego Polski.” — Ludwik Kotecki, członek Rady Polityki Pieniężnej, przewodniczący Rady Programowej IFP
Autorzy raportu
Szóstą edycję „Zagrożeń nadmiernego długu publicznego” przygotowali:
- Ludwik Kotecki – członek Rady Polityki Pieniężnej, przewodniczący Rady Programowej IFP
- prof. Paweł Wojciechowski – prezes zarządu Instytutu Finansów Publicznych
- Marek Skawiński – główny ekonomista portalu XYZ, wieloletni ekspert Ministerstwa Finansów
Instytut Odpowiedzialnych Finansów (IOF) przygotował raport w partnerstwie i ze wsparciem Instytutu Finansów Publicznych oraz Fundacji Przyjazny Kraj, która jest pomysłodawcą projektu.
IFP jest partnerem już trzeciej edycji raportu. Raport jest corocznie prezentowany na Europejskim Kongresie Finansowym.
Raport wyraża prywatne opinie autorów, a nie instytucji, w których pracują.
