TAK dla CRU
W 2025 roku wspólnie z Siecią Obywatelską Watchdog Polska oraz ponad 45 organizacjami społecznymi działaliśmy na rzecz pełnej jawności Centralnego Rejestru Umów. Dzięki zaangażowaniu organizacji pożytku publicznego oraz wielu osób obywatelskich parlament przyjął przepisy rozszerzające zakres publikowanych danych. Ustawa podpisana przez Prezydenta 19 grudnia wprowadza obowiązek ujawniania wszystkich umów – niezależnie od ich wartości – a nowe regulacje mają zacząć obowiązywać od 1 lipca 2026 roku.
9.02.2026 złożyliśmy wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczący planowanego funkcjonowania Centralnego Rejestru Umów (CRU). Chcemy sprawdzić, w jakim stopniu dane o umowach publicznych będą rzeczywiście dostępne, użyteczne i możliwe do analizy – zarówno dla obywateli, jak i ekspertów czy samorządów.
Interesuje nas przede wszystkim, czy dane będą publikowane w otwartych formatach oraz czy powstanie bezpłatne API, które pozwoli na ich automatyczne pobieranie i analizę. Pytamy też o standard danych (np. zgodność z międzynarodowym Open Contracting Data Standard), identyfikatory umów oraz integrację rejestru z innymi systemami publicznymi, takimi jak dane.gov.pl, e-Zamówienia, TREZOR czy rejestry przedsiębiorców.
Ważna jest dla nas także praktyczna strona wdrożenia systemu – harmonogram prac, dostęp do środowisk testowych dla samorządów i dostawców oprogramowania oraz wsparcie techniczne dla osób odpowiedzialnych za raportowanie danych. Dopytujemy również o kwestie bezpieczeństwa i przejrzystości, m.in. o logi zmian i wersjonowanie rekordów.
Dlaczego to robimy? Bo przejrzyste i łatwo dostępne dane o wydatkach publicznych to podstawa kontroli społecznej, lepszych analiz i bardziej efektywnego państwa. Od jakości tych rozwiązań zależy, czy CRU będzie realnym narzędziem jawności, czy tylko kolejną bazą trudnych do wykorzystania informacji.
