„Luka VAT w Polsce 2000-2025: przyczyny, działania, efekty. Czy ograniczenie luki VAT jest trwałe?” – przedstawiamy raport Instytutu Finansów Publicznych powstały we współpracy z Fundacją Przyjazny Kraj.
Raport zawiera diagnozę problematyki luki VAT w długim horyzoncie czasowym, jej cykliczne uwarunkowania, działania rządu uszczelniające system podatkowy, a także wpływ na finanse publiczne. Przedstawia pierwsze w Polsce szacunki luki VAT za 2025 rok oparte na danych o dochodach kasowych VAT za cały 2025 r. (321,6 mld zł) z doszacowaniem IV kwartału.
Symulacje (dla ujęć Komisji Europejskiej i Ministerstwa Finansów) sugerują istotny spadek luki VAT w 2025 r. o od 3 do 5 pkt. proc., a w scenariuszu średnim luka wynosi zaledwie ok. 6,9% (ok. 0,6% PKB) wobec 10,9% w 2024 r. Tym samym dalsza redukcja luki do poziomu ok. 6,5% (historycznie najniższej mediany w UE) dawałaby co najwyżej ok. 0,04% PKB dodatkowych dochodów (ok. 1,5 mld zł w dzisiejszych cenach), a w podejściu MF efekt byłby jeszcze mniejszy. Zatem kluczowym wnioskiem jest, że luka VAT nie może być traktowana jako znaczące źródło trwałego wzrostu dochodów i redukcji deficytu. Luka VAT nie sfinansuje już kolejnych nowych obietnic wyborczych.
– Na najważniejsze pytanie raportu: czy istnieje problem z luką VAT w PL odpowiedź wydaje się negatywna. Lukę VAT w Polsce cechuje trend spadkowy, a jej dalsze obniżanie będzie coraz trudniejsze. Spadkowe trendy luki VAT były obserwowane w wielu krajach Unii Europejskiej, co sugeruje, że za redukcją luki VAT stoją w bardzo dużej mierze czynniki systemowe o charakterze ponadnarodowym — takie jak unifikacja standardów podatkowych, cyfryzacja administracji, wymiana informacji pomiędzy administracjami skarbowymi czy wzmożona współpraca w zwalczaniu oszustw VAT w ramach UE – twierdzą Sławomir Dudek, Ludwik Kotecki i Konrad Walczyk, autorzy raportu „Luka VAT w Polsce 2000-2025: przyczyny, działania, efekty. Czy ograniczenie luki VAT jest trwałe?” przygotowanego przez Instytutu Finansów Publicznych w partnerstwie i ze wsparciem pomysłodawcy projektu Fundacji Przyjazny Kraj.
– To kolejny wspierany przez nas raport o luce VAT pokazujący jej fundamentalne znaczenie dla stanu finansów publicznych – mówi Tomasz Prusek, prezes Fundacji Przyjazny Kraj.
Raport wyraża prywatne opinie autorów, a nie instytucji, w których pracują.
